Inner Development Guide — Wolof AI projection — not an official translation. The 2025 guide drafted by claude-fable-5-1 from the official 2021 Wolof translation on 2026-09-17, not yet reviewed by a speaker of Wolof. If you read Wolof, tell us what is wrong: idg.guide/contact The Inner Development Guide is published by Inner Development Goals · innerdevelopmentgoals.org The guide's text is Inner Development Goals' and is shared under their licence: non-commercial, unmodified, with the attribution above (CC BY-NC-ND 4.0). idg.guide/terms This text: idg.guide/projected/wo.txt · All translations: idg.guide/translations # Nekk — Yar sunu dundug biir Gën a xóotal sunu xam-xam ci li nuy yëg ci biir ak ni muy jokkoo ak àdduna bi nu wër, dafay yokk teewlu bu am dal ci yaram wi, leeral ci sunu jubluwaay, ak tontu yu xóot bu nuy jànkoonte ak lu lëj. ## B1 Yëg ak déglu sa bopp Fas yéene bu xóot ngir dund ak jëf ci gëm-gëm ak jubluwaay yu jëm ci njariñu ñépp. ## B2 Njub ak dëggu Fas yéene bu dëggu ci wax dëgg ak ci gëm-gëm yu sax, te muy feeñ ci sa jëf. ## B3 Ubbiku ak bëgg a jàng Jikko ju dëñ-kumpa te mën a soppiku, di feeñ ci bëgg a weccante gis-gis, nangoo néew doole, nangu coppite ak màgg. ## B4 Xam sa bopp Mën a seet bu baax say xalaat, say yëg-yëg, say bëgg-bëgg ak say jëf; am gis-gis bu dëggu ci sa bopp, ak mën a yemale sa bopp. ## B5 Teewlu Mën a teew bu mat saa su nekk ak fépp, nangu li am ni mu nekke, te tontu ci anam bu am solo. # Xalaat — Xam àdduna bu lëj bi nu dëkk Gën a leeral, xool ay gis-gis yu wuute, ak xalaat li ëllëg di indi, dafa nuy jàppale nu mën a dox ci biir lu lëj te jël ay dogal yu gën a baax ci àdduna bu lëkkaloo bii. ## T1 Xalaat bu xóot Mën a settantal bu baax wérug xalaat yi, firnde yi, li ñu jàpp ni dëgg la, ak naal yi. ## T2 Mën a xool mbir Mën a jàng ci gis-gis yu wuute, te boole leeral yi ci ni nuy nànd mbir yi ak ci jëf. ## T3 Xalaat ci ni mbir yi lëkkaloo Mën a nànd lu lëj te liggeey ak ni mbir yi lëkkaloo ak seeni jikko. ## T4 Gis lu sore lu ñëwagul Xalaat ay jubluwaay yu sore te sax ci ñoom ci anam yu jàppale njariñu askan wi ak càkkeef gi ci anam bu gën a yaatu. ## T5 Sos lu bees Mën a xalaat lu wuute ak li ñu miin, xalaat lu bees lu mën a am, te def leen ay xalaat yuy soppi mbir yi. # Jëflante — Toppatoo ñeneen ñi ak àdduna bi Jokkoo ak ñeneen ñi ci mbaax, xolu yërmaande ak yëg ni danu bokk ci ay mbooloo, ci suuf si dund ak ci ëllëg gi, dafa nuy jàppale nu sos àdduna bu gën a jub, bu boole ñépp te naat. ## R1 Cër Jokkoo ak nit ñi ak suuf si ci sant bu xóot, cër ak mbégte. ## R2 Jaxasoo Yëg ni danu bokk ci lu gën a yaatu, muy doomi aadama yépp, dundu suuf si, ak wàllu ruu ci nekk gi. ## R3 Woyof Mën a def lu méngoo ak tolluwaayu jamono ji te doo ci boole rëy wala jiital say soxlay bopp rekk. ## R4 Xolu yërmaande Jokkoo ak ñeneen ñi, ak sa bopp ak càkkeef gi ci mbaax, toppatoo ak mbëggeel, ak yéene wàññi mettit. ## R5 Baal Bëgg a weesu mbañeel, jàll ci ay gaañu-gaañu yu xóot, te ubbi bérab ngir wér. # Jëlante — Tabax kóolute te liggeeyandoo Tabax ay diggante yu kóolute, nangu gëm-gëm, mën-mën ak gis-gis yu wuute, ak sos ay bérab yu am kaaraange, dafay may ku nekk mu yebu ci jëmu yi ñépp bokk ak ci coppite yi mbooloo mi di indi. ## C1 Mën a tabax ay diggante Toppatoo ay diggante ak xel mu xam yëg-yëg, yu sukkandiku ci kóolute, cër, nàndante ak xolu liggeeyandoo. ## C2 Mën a boole ñépp ak boole ay cosaan ak aada Bëgg ak mën a boole nit ak kureel yu seeni cosaan ak xalaat wuute. ## C3 Mën a bokk sos am mbir Yombal liggeeyandoo ak ñeneen ñu wuute, suqali liggeey ci mbooloo ak kaaraangeg xel, te xam ni doole ji di doxe ci diggante nit ñi. ## C4 Mën-mëni jokkoo Mën a déglu bu xóot, ñaax waxtaan bu dëggu, sàmm say gis-gis bu baax, saafara ŋaayoo yi bu baax, ak wax ak kenn ku nekk ca na mu tollu. ## C5 Mën a dajale Xelal ñeneen ñi te may leen ñu yebu ci jëmu yi ñépp bokk ak ci jëfu mbooloo mi. # Jëf — Jiite te yombal coppite Jëm kanam ak fit ak rafet njort, tabax doole ju ñépp bokk, te jëf ak jubluwaay ak pasteef, dafay soppi gis-gis yi ci coppite yu am solo ci jamono yu jaaxle. ## A1 Fit Xeex ngir gëm-gëm yu mag, jël ay dogal, jëf, te su ko jaree, sàkku ay laaj te fexe xeex ak doxalin ak xalaat yu fi nekkoon bu yàgg. ## A2 Yaakaar ak rafet njort Tabax te saxal gëm bu ñépp bokk ne mën nanu sos ëllëg gu gën a jub, boole ñépp te sax. ## A3 Jëfandikoo alal ji ak xel Jëf te xam ni alalu suuf si dafa yem, jiital sàmm ko, yeesalaat ko ak bañ a yàq, ngir bañ jëfandikoo bu lor. ## A4 Jiitu jëf Toppatoo bu am wareef te jëm ëllëg ci kanamu ay jafe-jafe yu jamp, sukkandiku ci jàppalante ak toppatoo cëru doomu aadama ak suuf si dund. ## A5 Muñ te dëgër Jànkoonte ak jafe-jafe yi ak xel mu gaaw te mën a soppiku, wéy di yebu, te bañ a xàddi su njariñ li yéexee walla wóoradi.